Αρχείο καθ. Νικ. Μουτσόπουλου

Η συλλογή αποτυπώσεων, μελετών, όπως και ένας σημαντικός αριθμός φωτογραφιών, διαφανειών και βιβλίων για τα παραδοσιακά κτίρια του καθ. Νικολάου Μουτσόπουλου, αποτελεί ένα μοναδικό σε σημασία και μέγεθος αρχείο για τα διατηρητέα. Το αρχείο καλύπτει όχι μόνο την ελληνική επικράτεια αλλά και τον βαλκανικό χώρο, όπως και την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Πολλά από τα κτίρια που είναι αποτυπωμένα δυστυχώς δεν υπάρχουν πλέον, αφού το αρχείο καλύπτει το χρονικό διάστημα από 1960 και μεταγενέστερα. Από τότε πολλά από αυτά τα αποτυπωμένα κτίρια υπέκυψαν είτε στη φθορά του χρόνου και της αδιαφορίας, είτε στις σύγχρονες πολεοδομικές ανάγκες .

Το αρχείο βρίσκεται στην δικαιοδοσία του «Διεθνούς Ινστιτούτου Παραδοσιακής Αρχιτεκτονικής» που εδρεύει στη Βέροια, στην οδό Ολγάνου -αριθμός 12.

Μέσα από την παρούσα ιστοσελίδα, ένα μεγάλο μέρος από αυτό το αρχείο -σχέδια και φωτογραφίες- είναι πλέον διαθέσιμο σε κάθε ενδιαφερόμενο. Έγινε κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να δημιουργηθεί μια βάση δεδομένων εύχρηστη, ώστε η αναζήτηση να γίνεται με τρόπο που να καλύπτει τόσο τις ανάγκες ενός ερευνητή, όσο και την αναζήτηση ενός απλού περιηγητή του διαδικτύου.

Η προσπάθεια για τον εμπλουτισμό του αρχείου που είναι σήμερα διαθέσιμο θα είναι συνεχής. Αυτής της προσπάθειας προηγείται μια συστηματική έρευνα και διασταύρωση του διαθέσιμου υλικού, ώστε να διασφαλιστεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό η εγκυρότητα των διαθεσίμων πληροφοριών.

Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής

Τα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη ιδρύθηκαν τον Απρίλιο του 1995. Σκοπός τους είναι η συγκέντρωση, η καταγραφή, η ταξινόμηση και η αρχειοθέτηση κάθε εικαστικής, γραπτής και προφορικής πληροφορίας σχετικά με τη νεότερη ελληνική αρχιτεκτονική, πολεοδομία και τοπογραφία και με τους δημιουργούς τους, καθώς και διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών, έτσι ώστε να είναι προσιτά σε όλους τους ερευνητές. Ως νεότερη ελληνική αρχιτεκτονική νοείται το έργο ελλήνων αρχιτεκτόνων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και αυτή ξένων αρχιτεκτόνων στην Ελλάδα. Χρονολογικά αφορά στην περίοδο από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, το 1830 έως σήμερα.

Τα Α.Ν.Α. είναι ίσως τα μοναδικά οργανωμένα αρχεία νεοελληνικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Στους χώρους τους εναπόκειται μεγάλος αριθμός αρχείων αρχιτεκτόνων και μηχανικών, καθώς και μεμονωμένες μελέτες, σχέδια ή προπλάσματα.

Το αρχειακό υλικό που αφορά στο 19ο αιώνα αποτελεί μικρό αλλά εξαιρετικά σημαντικό τμήμα των Α.Ν.Α. Ενδεικτικά αναφέρονται το αρχείο του Λύσανδρου Καυταντζόγλου, μεμονωμένα σχέδια των Σταμάτη Κλεάνθη, Εduard Schaubert, Ερνέστου Τσίλλερ και Αναστάση Μεταξά, Σχέδια της Πόλεως των Αθηνών κ.ά.

Πολύ μεγαλύτερο και εξίσου σημαντικό είναι το αρχειακό υλικό που έχει συγκεντρωθεί για την περίοδο του Μεσοπολέμου, που χαρακτηρίζεται από την εισαγωγή και την αφομοίωση του Μοντέρνου Κινήματος.

Ένας ικανός αριθμός σχεδίων είτε με τη μορφή οργανωμένων αρχείων αρχιτεκτόνων της γενιάς του ’30, όπως των Αλέξανδρου Δραγούμη, Νικόλαου Μητσάκη, Κυραικούλη Παναγιωτάκου, είτε μεμονωμένα αρχιτεκτονικά έργα των Βασίλη Δούρα, Ιωάννη και Στάμου Παπαδάκη και Πάνου-Νικολή Τζελέπη, έχει ήδη ταξινομηθεί και αρχειοθετηθεί.

Στα Α.Ν.Α. βρίσκονται επίσης κατατεθειμένα αρχεία καθηγητών των Σχολών Αρχιτεκτόνων του Ε.Μ.Π. και του Α.Π.Θ., όπως των Αλέξανδρου Νικολούδη, Εμμανουήλ Κριεζή, Ιωάννη Δεσποτόπουλου, Σόλωνος Κυδωνιάτη, Κυπριανού Μπίρη, Γεώργιου Σκιαδαρέση, Ιωάννη Λιάπη, Αλέκου Ζάννου, Αναστασίας Τζάκου, Δημήτρη Φατούρου και Μάξιμου Χρυσομαλλίδη. Ιδιαίτερη προσφορά αποτελεί επίσης το αρχείο του καθηγητή της Αρχιτεκτονικής και μεγάλου δασκάλου, Δημήτρη Πικιώνη

Στα Α.Ν.Α. έχουν επίσης παραχωρηθεί αρχεία και συλλογές σημαντικών νεοελλήνων αρχιτεκτόνων είτε από δωρεά είτε με τη μορφή χρησιδανείου (λ.χ. από το Ε.Λ.Ι.Α.). Το αρχείο των σχεδίων των "Ξενία" που είναι έργα του Άρη Κωσταντινίδη αποτελεί πολύτιμη προσφορά του Ε.Ο.Τ.

Στα πλαίσια των ενδιαφερόντων τους, τα Α.Ν.Α. πραγματοποιούν εκθέσεις και επιμελούνται εκδόσεις, αυτοτελώς ή σε συνεργασία με ανάλογα ιδρύματα και φορείς, με τους οποίους επιθυμούν και ελπίζουν να βρίσκονται σε στενή επαφή, ώστε να δημιουργηθεί ένας σημαντικός πυρήνας μελέτης και έρευνας της Νεοελληνικής αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας.